Direct grenzend aan de Mouterij ligt het Noorderbolwerk van Franeker, een plek waar de geschiedenis van de stad nog letterlijk in de grond aanwezig is. Eén van de meest bijzondere elementen daarvan is het Geuzengat: een smalle, historische doorgang in de vestingwal, waarvan de oorsprong waarschijnlijk teruggaat tot de Tachtigjarige Oorlog.
Het Geuzengat was geen stadspoort in de klassieke zin, maar een kleine en verborgen opening in het bolwerk. Zulke doorgangen werden gebruikt voor praktische en strategische doeleinden, zoals bevoorrading, verplaatsing van manschappen, opslag of als dienst- en vluchtgang. Door zijn bescheiden schaal en ligging bleef het Geuzengat eeuwenlang grotendeels buiten beeld.

In de loop van de tijd veranderde het gebruik van de vestingwerken. Delen van het bolwerk werden opgehoogd en aangepast aan nieuwe functies, waardoor het Geuzengat aan de waterzijde werd dichtgezet met aarde. De doorgang raakte uit het zicht, maar bleef ondergronds bewaard.
Bij onderzoek en werkzaamheden in het Noorderbolwerk werd duidelijk dat het Geuzengat nog grotendeels intact aanwezig was. Deze ontdekking maakte zichtbaar hoe rijk en gelaagd de geschiedenis van het gebied rond de Mouterij is, en vormde de aanleiding om de doorgang opnieuw zichtbaar te maken.

Dankzij het initiatief van de Vereniging Vrienden van de stad Franeker is het Geuzengat gerestaureerd en in oude luister hersteld. Aan de waterkant is de doorgang zorgvuldig geopend, waarbij het oorspronkelijke metselwerk en de karakteristieke boogvorm van het plafond zijn behouden en waar nodig hersteld. Het hoogteverschil tussen water en gang is opgelost met een gemetselde trap en een vloer van Friese gele klinkers. Aan de noordzijde is een afsluitbaar metalen hek geplaatst, zodat het Geuzengat zichtbaar en beleefbaar is, maar tegelijkertijd beschermd blijft.
Door dit herstel maakt het Geuzengat opnieuw deel uit van het zichtbare vestinglandschap van Franeker en is een klein maar betekenisvol stuk stadsgeschiedenis weer toegankelijk geworden.

Samen vertellen de Mouterij, het Geuzengat en het Noorderbolwerk het verhaal van Franeker als vestingstad én werkstad. Het herstel van het Geuzengat maakt deze geschiedenis weer zichtbaar in het landschap en versterkt de beleving van de omgeving.

Zo’n 450 jaar geleden werd hier aan de Zilverstraat een huis gebouwd dat eeuwenlang zowel een bedrijfsmatige als een kerkelijke functie had. De afgelopen jaren werd het pand grondig gerestaureerd en kreeg het een nieuwe functie als cultureel centrum.
2021 © De Mouterij Franeker | website door Verhoog Media